Şeyh Mah. Cumhuriyet Cad. No:3 Kat:3 Menteşe/Muğla
MUAMMER ÇAMCIAvukat · Arabulucu
  1. Anasayfa
  2. Blog
  3. Maden Hukuku

Maden Ruhsatı, ÇED ve Acele Kamulaştırma: Muğla'da Arazi Sahiplerinin Hukuki Yolları

Arazinizin yakınında maden projesi mi var? ÇED kararına iptal davası, acele kamulaştırma, bedel tespiti ve 7554 sayılı Kanunla zeytinliklerde yapılan değişiklik.

Av. Muammer Çamcı 7 dk okuma

Yatağan, Milas, Menteşe ve Kavaklıdere, Türkiye'nin en yoğun maden ve enerji sahalarından bazılarına ev sahipliği yapar. Bu bölgelerde tarla, zeytinlik ve meralarının yakınında maden projesi başlayan pek çok vatandaş hangi haklara sahip olduğunu bilmiyor. Bu yazıda maden projeleri karşısında arazi sahiplerinin ve yöre halkının başvurabileceği başlıca hukuki yolları özetliyorum.

Maden ruhsatı neyi ifade eder?

3213 sayılı Maden Kanunu'na göre madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır ve bulundukları arazinin mülkiyetine tabi değildir. Maden arama ve işletme ruhsatlarını Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) verir. Ancak ruhsat, ruhsat sahibine arazi üzerinde doğrudan mülkiyet hakkı vermez. Özel mülkiyetteki araziyi kullanabilmek için ruhsat sahibinin malikle anlaşması, irtifak veya kiralama yoluna gitmesi ya da kamulaştırma sürecini işletmesi gerekir.

ÇED kararlarına karşı dava

Pek çok madencilik faaliyeti, Çevre Kanunu ve ÇED Yönetmeliği kapsamında Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecine tabidir. Bakanlık veya valilik projeye ilişkin olarak “ÇED Olumlu” ya da “ÇED Gerekli Değildir” kararı verir.

  • Bu kararlar ilan edilir ve ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
  • Projeden etkilenen arazi sahipleri, yöre halkı, muhtarlıklar ve ilgili meslek kuruluşları dava açma ehliyetine sahip olabilir.
  • Davada genellikle bilirkişi keşfi yapılır; projenin su kaynakları, tarım arazileri, hava kalitesi ve yerleşimler üzerindeki etkileri incelenir.
  • Telafisi güç zararların önlenmesi için yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.

ÇED sürecindeki halkın katılımı toplantısı, itirazların kayda geçirilmesi açısından önemli bir fırsattır. Bu toplantıya katılmak ve görüşleri yazılı olarak sunmak, ileride açılacak davada da faydalı olur.

Acele kamulaştırma ve bedel

Enerji ve madencilik projelerinde sıkça başvurulan acele kamulaştırma (2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.27), mülkiyetin bedel kesinleşmeden önce idareye geçmesine imkân tanır. Arazi sahipleri iki ayrı alanda hak arayabilir:

  • İşlemin hukukiliği: Acele kamulaştırma kararlarına karşı Danıştay'da iptal davası açılabilir. Kamu yararı kararı ve olağanüstü durum şartının bulunup bulunmadığı tartışılır.
  • Bedel: İdarenin teklif ettiği bedel yetersizse, asliye hukuk mahkemesinde yürütülen bedel tespiti ve tescil davasında gerçek değerin belirlenmesi istenebilir. Zeytin ağaçları, sulama imkânı ve arazinin verimliliği bedeli doğrudan etkiler.

Zeytinliklerde madencilik: 7554 sayılı Kanun

Zeytinciliğin Islahı Hakkındaki Kanun, zeytinlik sahalarında ve yakınında zeytinliğe zarar verecek tesislerin kurulmasını uzun yıllar sınırlandırdı. 24 Temmuz 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanan 7554 sayılı Kanun ile Maden Kanunu'na eklenen geçici 45. madde, elektrik üretimine yönelik madencilik faaliyetleri için belirli sahalarda zeytinliklerin taşınması veya eşdeğer yeni zeytinlik kurulması şartıyla madenciliğe imkân tanıdı. Bu düzenleme, Milas ve Yatağan'daki zeytinlik alanları doğrudan ilgilendiriyor.

Kanun hakkında Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapıldığı ve bölgedeki uygulama işlemlerine karşı Danıştay ile idare mahkemelerinde çok sayıda dava açıldığı kamuoyuna yansımıştır. Bu alanda yargı kararları süreci belirleyeceğinden gelişmeleri yakından takip etmek gerekiyor.

Arazi sahipleri neler yapabilir?

  1. Tapu kaydını ve parselin ruhsat sahasında kalıp kalmadığını kontrol edin (MAPEG kayıtları ve e-Devlet üzerinden araştırılabilir).
  2. ÇED ilanlarını valilik ve Bakanlık internet sitelerinden takip edin; 60 günlük süreyi kaçırmayın.
  3. Kamulaştırma tebligatlarını, uzlaşma görüşmesi davetlerini ve bedel tekliflerini saklayın; uzlaşma tutanağını imzalamadan önce değerlendirin.
  4. Arazinin mevcut durumunu (ağaç sayısı, sulama, ürün) fotoğraf ve belgelerle kayıt altına alın.

Sonuç

Maden projeleri karşısında haklar, ancak süreler içinde ve doğru merciye başvurularak korunabilir. Bir maden ya da enerji projesinden etkilenen bir taşınmazınız varsa, ÇED ve kamulaştırma süreçlerinde erken hukuki destek almanız telafisi güç kayıpların önlenmesine yardımcı olur.

SSS

Sıkça sorulan sorular

Maden ruhsatı verilen arazinin sahibi mülkiyetini kaybeder mi?

Ruhsat tek başına mülkiyeti ortadan kaldırmaz. Ruhsat sahibinin araziyi kullanabilmesi için malikle anlaşması veya kamulaştırma gibi yasal bir süreci işletmesi gerekir.

ÇED olumlu kararına karşı dava açma süresi nedir?

ÇED kararının ilan edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Acele kamulaştırmada bedele itiraz edilebilir mi?

Evet. Bedel, asliye hukuk mahkemesindeki bedel tespiti davasında bilirkişi incelemesiyle belirlenir; arazinin gerçek değeri ve üzerindeki ağaçlar dikkate alınır.

Av. Muammer Çamcı
Yazar

Av. Muammer Çamcı

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. 2016'dan bu yana Menteşe/Muğla'daki bürosunda avukat ve arabulucu olarak çalışmaktadır.

Maden Hukuku

Bu yazı 12 Kasım 2026 tarihindeki mevzuat ve kamuoyuna yansıyan bilgiler esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Okumaya devam edin

İlgili yazılar

İletişim

Hukuki sürecinizi birlikte planlayalım.